Yapı Denetimi Önemi

17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi, yerel saatle 03.02'de meydana gelmiş, Gölcük/Kocaeli//Türkiye merkezli deprem idi. Richter ölçeğine göre 7,4 Mw büyüklüğünde oldu. 

17 Ağustos depremi tüm Marmara Bölgesi'nde, Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir alanda hissedildi. Resmi raporlara göre 17.480 ölüm, 23.781 yaralanma oldu. 505 kişi sakat kaldı. 285.211 ev, 42.902 iş yeri hasar gördü. 

2010 yılında yayımlanan Meclis araştırması raporuna göre; 18.373 kişi öldü. 48 bin 901 kişi ise yaralandı.

Yaklaşık 16 Milyon insan, depremden değişik düzeylerde etkilenmiştir. Bu nedenle Türkiye'nin yakın tarihini derinden etkileyen en önemli olaylardan biridir. Deprem gerek büyüklük gerek etkilediği alanın genişliği gerek de sebep olduğu maddi kayıplar açısından son yüzyılın en büyük depremlerinden biridir. 

Depremin Türkiye'nin önemli bir sanayi bölgesi olan Marmara Bölgesi'nde meydana gelmiş ve çok geniş bir coğrafyayı etkilemiş olması, ülkede büyük sıkıntılara neden olmuştu.

BU DEPREMLE BİRLİKTE ÜLKEMİZDE ARTIK HİÇBİR ŞEY AYNI OLMAYACAKTI.

20. yüzyılın son yılında (17 Ağustos 1999) Türkiye’mizin deprem gerçeğiyle karşılaşılmış, buna müteakip “Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği” konusundaki ihtiyaç haiz olmuştu.

Türkiye’mizin aktif deprem kuşaklarından birinde yer alması, yapıların gerektiği gibi denetlenmemesi ve bu nedenle sık sık yüksek miktarda can ve mal kaybı yaşanması, yapı denetleme işinin daha ciddiye alınması gerektiğini en acı şekilde ortaya koymuştur.

Denetimsizlikten doğan aksaklıkları gidermek, sorumlularını cezalandırmak ve mağdur durumdakilerin kayıplarını hukuki yollarla karşılayabilmek için yeni bir yasal düzenleme yapılmış ve 2001 yılında 4708 sayılı kanun yürürlüğe girmiştir.

Yapı denetim firmaları, yasanın belirttiği çok sayıda şartı yerine getirebilen, geniş bir teknik kadroya sahip ve bunların sonucunda; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan bu işi yapmak üzere izin belgesi almaya hak kazanan kuruluşlardır. Tüzel kişiliğe sahiptirler ve yalnızca yapı denetim işiyle uğraşırlar.

Herkesi bilindiği üzere; yapı inşaları idarenin onayı ve denetimi altında yürütülüyor olup, arsa sahipleri ve müteahhitler, hareketlerinde serbest değildirler. 

Ne var ki yapılan binlerce inşaatın denetimi idare için dahi yürütmesi güç bir yük olup, “Yapı Denetimi Hakkında Kanun” ile birlikte Devlet, bu işi özel sektör ile işbirliği yaparak çözme iradesini göstermiştir.

İdareye karşı da fenni mesulün sorumluluklarını üstlenen yapı denetim kuruluşlarının ücretini, arsa sahibi ödemekle mükelleftir.

Yapı Denetimin Amacı: 4708 Sayılı Yapı Denetim Kanununda şöyle ifade edilmektedir; can ve mal güvenliğini teminen, imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. 

Bu Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26’ncı maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve tesisler ile 27’nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapılar hariç, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar.

Yapı Denetim Kanunları:

1-) 4708 Sayılı Yapı Denetim Hakkında Kanun

2-) 1580 Sayılı Belediye Kanunu

3-) 3194 Sayılı İmar Kanunu

4-) 3458 Sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun

5-) 3621 Sayılı Kıyı Kanunu

6-) 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu

7-) 5272 Sayılı Belediye Kanunu

8-) 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu

9-) 6235 Sayılı TMMMOB Kanunu

10-) 7201 Sayılı Tebligat Kanunu

11-) 587 Zorunlu Deprem Sigortasına Dair Kanun

12-) 180 Sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teşkilat ve Görevlendirme Hk. Kanun Hakkında Kararname

Yapı Denetim Yönetmeliği: 

1-) Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği (05.02.2013 Değişiklik Yapıldı)

2-) 3030 Sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği

3-) Plansız Alanlar Yönetmeliği

4-) Yapı Malzemeleri Yönetmeliği

5-) Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik

6-) Mühendisler, Mimarlar ve Şehir Plancıları Dışında Kalan Fen Adamlarının Yetki ve Görevleri

7-) Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği

8-) Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği 

Yapı Denetim Kuruluşları: Yapı denetim kuruluşları, sadece yapı denetimi görevi yapan ve ortaklarının tamamı mimar veya mühendislerden oluşan tüzel kişilikleri ifade etmek için kullanılır. 

Bu kapsamda bir mühendis tek başına yapı denetim kuruluşu olamayacağı gibi yapı denetim kuruluşları “adi ortaklık” şeklinde de kurulamayacaktır. Zaten uygulamada da daha çok Limited Şirket ve Anonim Şirket olarak kurulmaktadır. 

Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları da istihdam edebilecektir. Söz konusu yardımcı kontrol elemanları, Bakanlığın belirlediği durumlarda denetçi mimar, denetçi mühendislerin sevk ve idaresi altında yapı denetim kuruluşunda kontrol elemanı yerine görevlendirilebilecektir. Bu kişiler de görevlendirildiği yapılarda denetçi mimar ve denetçi mühendisler ile birlikte müteselsilen sorumlu olacaklardır.

Yapı denetim kuruluşları, yapı denetimi faaliyeti dışında başka bir ticari faaliyette bulunamayacaktır. Aynı şekilde yapı denetim kuruluşlarının denetçi mühendis ve mimarları da denetim faaliyeti süresince başkaca mesleki ve inşaat işleri ile ilgili ticari faaliyette bulunmaları yasaktır.

Yapı denetim kuruluşları, faaliyet göstermeleri için gereken izni Merkez Yapı Denetim Komisyonu’ndan alıyor olup, denetimlerini ise İl Yapı Denetim Komisyonları gerçekleştirir. Verilen izin belgesi üç yıl için geçerli olup, bu sürenin sonunda vize edilmeyen izin belgesinin kullanımına izin verilmemektedir.

YAZININ DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYIN