Dünyada, gelişen teknolojinin desteğiyle artan küreselleşmeyle birlikte, işletmeler için piyasalar daha rekabetçi bir hal almış, bireysel girişimlerin ve start up’ların geçmişe nazaran büyük oranda arttığı görülmüştür. Bu durumda geleneksel finansman modelleri ihtiyacı karşılayamaz olmuş ve yeni finansman yöntemlerinin ortaya çıkması gerekmiştir. Küçük işletmeler ve bireysel girişimciler için girişim sermaye yatırım fonları, risk sermayesi yatırım fonları, melek yatırımcılar, mikro kredi gibi finansman sağlama çeşitleri bu boşluğu doldurmak için ortaya çıkmıştır. Ayrıca zamanla küçük yatırımcıların küçük işletmeleri ve girişimcileri fonladığı imece usulü bir sistemin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Gelişen teknolojinin ve sosyal medyanın da yardımıyla bu gerekliliği büyük ölçüde karşılayabilecek bir potansiyel olarak ortaya çıkan kitlesel fonlama sisteminin, girişimcilik dünyasının en büyük sıkıntısı olan fon temin etme zafiyetini giderme konusunda önemli katkıları olabilir.
Kitle fonlaması ise, çok sayıda bireyin küçük miktarda bağışlarına dayanan yeni nesil bir yatırım ve fonlama sistemidir. Bu sistemde, bireyler internet üzerinden bağış yapar, küçük bir hisse satın alır ya da üretilecek ilk ürünler karşılığı ödeme yapar.
Basitçe anlatmak gerekirse; Birçok küçük yatırımcının birleşerek kendilerinin seçtiği bir projeye yatırımlarına karşılık bekleyerek ya da bazen sembolik karşılık isteyen bir biçimde ortak olması, ürün geliştirme aşamasında ise ön sipariş vermesi ya da bir çeşit bağışta bulunarak, girişimcilere sermaye sağlamasına denir.
Girişimciler ve Yatırımcılar arasında kitlesel fonlama süreci nasıl işliyor ?
Kitlesel fonlama sürecinin olmazsa olmazları girişimciler, yatırımcılar ve platformların nasıl bir işleyişle bağlantı kurduklarını 3 aşamada özetlemek gerekirse:
Girişimciler gerekli fonun toplanması için platformlara projelerini bildirirler.
Platformlar inceledikleri projeleri yatırımcılara duyururlar.
Yatırımcılar/destekçiler beğendikleri projelere yatırım/bağış yaparlar.
İnternet üzerinden coğrafi sınırlar olmadan para toplamayı mümkün kılan kitlesel fonlama sistemi, hem yatırımcılara gözden çıkarabilecekleri kadar düşük meblağlar ile yatırım yapabilme imkânı vermiş hem de girişimcilerin, yatırımcılara kontrol hakkı vermeden ihtiyaç duydukları finansmana ulaşmalarını sağlamıştır. Bağış, ödül, hisse ve borç bazlı olarak dört modelde uygulanan bu sistem geliştirilmesi gereken handikapları olmasına rağmen; Sistemin yatırımcı, girişimci ve platform olmak üzere üç tarafa da sağladığı önemli faydalardan dolayı bütün dünyada dikkate değer bir büyüme göstermiştir. Türkiye'de ise kitlesel fonlama henüz gelişme aşamasındadır.
Yatırım kültürü ve finansal okur yazarlık konusunda sıkıntıları olan ülkelerde kitlesel fonlama konusunda dolandırıcılara dikkat edilmeli! Kitlesel fonlama risklerinin farkında olmayan yatırımcıları, fırsatlar kadar kötü deneyim de bekliyor.
